تبلیغات
دانستنی های آتش نشانی - خاموش کننده ها

امروز:

خاموش کننده ها

            

 

مقدمه  
انجام عملیات اطفاء حریق در لحظات اولیه شروع آتش سوزی جهت جلوگیری از صدمات جانی و مالی از اهمیت بسزایی برخوردار است و با یك اقدام سریع در امر اطفاء حریق نه تنها می توان از توسعه آتش جلوگیری به عمل آورد بلكه با خفه كردن آتش در نطفه می توان خسارات ناشی از آنرا به حداقل رسانید . بدین منظور شركت ها ، موسسات و كارخانه های بسیاری در جهان كه در زمینه ساخت تجهیزات آتش نشانی فعالیت دارند ، اقدام به طراحی و ساخت وسایل مبارزه با آتش جهت استفاده در لحظات اولیه حریق نموده اند كه خاموش كننده های دستی نمونه ای از آنها به شمار می آیند .

                  کلیاتی در خصوص خاموش کننده های دستی

تعریف خاموش كننده 
خاموش كننده وسیله ای میباشد كه جهت اطفاء حریق در لحظات اولیه آتش سوزی مورد استفاده قرار می گیرد .

وزن خاموش كننده 
 وزن خاموش كننده های دستی متفاوت می باشد ، از یك كیلو گرمی تا 14 كیلو گرمی یا 14 لیتری آن وجود دارد به طوری كه یك نفر به راحتی بتواند آن را حمل نماید . انواع بزرگ تر این وسیله به دلیل وزن زیادبر روی چرخ قرار گرفته و گاهی اوقات بعضی از آنها در جای مشخصی به صورت ثابت نصب می گردند . از انواع خاموش كننده های دستی با توجه به ظرفیت و نوع مواد داخل آن می توان در حریق های كوچك و مختلف استفاده نمود .

انواع مواد اطفاء حریق خاموش كننده ها
با توجه به كاربرد متفاوت خاموش كننده ها و از طرفی با توجه به متفاوت بودن مواد در حال احتراق ، مواد اطفاء كننده نیز متفاوت می باشند ، به طوری كه پنج نوع مواد اطفاء كننده با كار برد متفاوت در خاموش كننده های ذیل وجود دارد :

1- خاموش كننده های محتوی آب                                                              WATER FIRE EEXTINGUISHER
2- خاموش كننده های محتوی پودر                                                        POWDER FIRE EEXTINGUISHER
3- خاموش كننده های محتوی گاز                                         CARBON DIOXIDE FIRE EEXTINGUISHER
4- خاموش كننده های محتوی كف                                                               EEXTINGUISHER FOAM FIRE
5- خاموش كننده های محتوی مواد هالوژنه                                    HALOGENATED FIRE EEXTINGUISHER

تامین فشار در خاموش كننده ها
 در گذشته جهت اطفاء حریق از سطل شن یا قوطی های محتوی  پودر استفاده می كردند ، بدین صورت كه عامل فشار جهت تخلیه این مواد وجود نداشت و شخص مجبور بود كه با دست آن را بر روی آتش بپاشد ، اما امروز جهت پرتاب مواد اطفاء كننده از عوامل فشار كه در درون سیلندرها وجود دارد استفاده می كنند كه آن عوامل به شرح زیر می باشند :
1- فشار هوا از طریق فشردن هوای خشك به داخل سیلندر
2- فشار یك گاز بی اثر مانند N2 و یا CO2 كه در داخل كارتریج قرار دارد (CARTRIDGE)
3- فشار درونی ماده خاموش كننده مانند CO2

طرز عمل سیلندرهای خاموش كننده
 خاموش كننده ها به دو طریق عمل می كنند یكی به صورت مستقیم و دیگری به صورت واژگون ، البته روش واژگون مربوط به خاموش كننده های قدیمی تر سودا اسید و یا فوم شیمیایی می باشد .
الف) روش واژگون :
 در این روش برای خارج شدن ماده اطفائیه از خاموش كننده باید آن را به صورت واژگون (سر و ته ) گرفت در غیر اینصورت ماده اطفائیه خارج نمی شود و فقط عامل فشار آن تخلیه می گردد . جهت شناسایی این نوع خاموش كننده ها یك دستگیره تا شونده در ته سیلندر وجود دارد .

ب) روش مستقیم :
 در این نوع خاموش كننده ها احتیاج به واژگون كردن خاموش كننده نمی باشد و بایستی از دستگاه به صورت مستقیم استفاده كرد. توجه گردد كه در صورتی كه خاموش كننده ای را كه عملكرد آن مستقیم است واژگون كنیم عامل فشار آن از نازل NOZZLE خارج می شود و اگر خاموش كننده نوع واژگون را مستقیم نگه داریم همین عمل انجام می شود .


قدرت پرتاب
 برای اینكه بتوان با رعایت فاصله مناسب با آتش مواد اطفائیه را بر روی آتش پاشید ، خاموش كننده باید قدرت پرتاب داشته باشد كه معمولاً این فاصله طبق استاندارد در خاموش كننده ها با یكدیگر متفاوت می باشد . به طوری كه حد اقل آن 2 متر و حد اكثر آن 7 متر می باشد .

درصد تخلیه 
یكی از مواردی كه در طراحی و ساخت خاموش كننده ها مورد نظر می باشد درصد تخلیه مواد خاموش كننده در شرایط عادی و شارژ كامل دستگاه می باشد . این درصد برای خاموش كننده های آب ، كف ، دی اكسید كربن و مواد هالوژنه 95% و برای خاموش كننده های پودری 85% می باشد .

زمان تخلیه 
این زمان در خاموش كننده ها با توجه به مواد اطفائیه و وزن یا حجم آنها متفاوت است . بطور كلی می توان گفت حداقل زمان تخلیه 8 ثانیه و حداكثر آن 60 ثانیه می باشد .

آزمایش فشار در خاموش كننده ها 
برای اطمینان از وجود فشار كافی در درون خاموش كننده جهت به خارج فرستادن مواد اطفائیه معمولاٌ آزمایشهایی به شرح زیر انجام می گیرد :
الف ) وزن كردن : كارتریج را از خاموش كننده جدا كرده و وزن می كنیم در صورتی كه بیش از 10% از وزن گاز محتوی آن كم شده باشد بایستی مجدداٌ شارژ گردد .
ب) فشار سنج : خاموش كننده هایی كه به وسیله هوای فشرده كار می كنند ،‌فشار درون سیلندر به وسیله فشار سنج موجود بر روی آن نشان داده می شود .
ج) آزمایش محلولها : خاموش كننده هایی كه فشار آنها از طریق تولید گاز در اثر واكنش شیمیایی دو ماده تأمین می شود ، سنجش گاز تولیدی بدین صورت انجام میگردد كه مقداری از مواد شیمیایی موجود در سیلندر را با هم تركیب كرده و مقدار گاز تولید شده را محاسبه می كنند .

حفاظت از خورندگی بدنه سیلندر خاموش كننده 
در خاموش كننده ها خطری كه وجود دارد ضعیف شدن ضخامت بدنه كارتریج در اثر زنگ زدن و خورده شدن فلز از داخل و یا خارج می باشد . برای جلوگیری از زنگ زدگی معمولاٌ به طریق ذیل بدنه كارتریج را محافظت می كنند .
الف) استفاده از فلز ضدزنگ
ب) پوشاندن سطح داخل و خارج با یك ماده ضد زنگ
ج) كشیدن روكش پلاستیك از درون بدنه یا روی كارتریج

آزمایش بدنه 
در زمان ساخت بدنه خاموش كننده ها را مورد آزمایش قرار می دهند تا از مقاومت آنها در برابر فشار تا حدی كه استاندارد برای آنها تعیین كرده اطمینان حاصل گردد .
الف) آزمایش مكانیكی نشت كردن                        ب) آزمایش در رابطه با حداقل ضخامت بدنه
ج) آزمایش از هم پاشیدگی ( از هم گسیختگی )       د) آزمایش فشار كاركرد


فشار كاركرد 
حداكثر فشاری است كه بدنه خاموش كننده در حالت عادی كار تحمل می كند و مقدار آن حدوداٌ نصف فشاری است كه بدنه با آن آزمایش می شود .

آزمایش های مقرر شده 
كلیه خاموش كننده ها می بایست به وسیله مصرف كننده یا كارخانه سازنده مورد آزمایش قرار گیرند .
الف) بازدید ماهیانه :
این بازدید با توجه به شرایط آب و هوای هر منطقه متفاوت می باشد و از یك ماه تا سه ماه یك بار انجام میگردد كه در این حالت خاموش كننده به صورت ظاهری و از نظر سالم بودن پلمپ ، قرار داشتن در محل خود ،‌كم نشدن فشار ، سالم بودن نازل و ضربه نخوردن مورد بازدید قرار می گیرد .

ب) بازدید سالیانه :
 برای اطمینان از عملكرد مواد اطفائیه درون خاموش كننده بر روی حریق بایستی بعضی از آنها در حریقهای تمرینی و آموزشی مصرف كرده و سپس خاموش كننده را شارژ و جهت استفاده آماده نمود .
ج) آزمایش بدنه در مقابل فشار :
 با توجه به استاندارد یا توصیه كارخانه سازنده هر چند سال یك بار ( معمولاٌ 5 سال ) بدنه خاموش كننده در مقابل فشار از نظر میزان مقاومت آزمایش هیدرواستاتیك میگردد . در این آزمایش بدنه های فاقد مقاومت كافی از رده خارج شده و بقیه برای چند سال بعد مورد استفاده قرار می گیرد .


                                                            انواع خاموش کننده ها


                                                             خاموش كننده های آبی

این گونه خاموش كننده ها دو نوع اند :
خاموش كننده های آب تحت فشار 

این گروه از خاموش كننده های دستی معمولاٌ دارای ظرفیت 9 لیتری یا بیشتر آب خالص می باشند و برای استفاده در آتش سوزیهای گروه A مورد استفاده قرار می گیرند . یكی از مشكلاتی كه این نوع خاموش كننده ها دارند آن است كه در مناطقی كه درجه هوای آن كمتر از 4 درجه سانتیگراد ( 40 درجه فارنهایت )‌می باشد به دلیل یخ زدن آب غیر قابل استفاده می باشد . كارخانه های سازنده جهت رفع این مشكل در مناطق مذكور به جای آب از محلول ضد یخ مخصوص استفاده می كنند كه حتی در برودت 40- درجه سانتیگراد قابل استفاده می باشند .
 قدرت پرتاب این نوع خاموش كننده طبق استاندارد كشور انگلیس 7 متر بوده ولی در استاندارد مربوط به كشور آمریكا قدرت پرتاب آن 10 تا 12 متر ( 35 تا 40 فوت) تعیین گردیده است . از این نوع خاموش كننده می توان بصورت متناوب استفاده نمود . مدت زمان تخلیه آن بصورت مداوم طبق  استاندارد كشور انگلیس 60 ثانیه و طبق استاندارد كشور آمریكا 55 ثانیه می باشد .   حجم سیلندر محلول و     آن خالی می باشد . فشار مورد نیاز برای تخلیه از هوای فشرده شده در درون خاموش كننده تأمین میگردد .
( این نوع خاموش كنده در زمان شارژ كامل دارای 10 بار یا PSI150 فشار می باشد )
 چون بدنه این نوع سیلندر تحت فشار مداوم قرار دارد باید مقاومتی برابر با 40 اتمسفر (PSI600 ) را دارا باشد . معمولاٌ بر روی درپوش خروجی این نوع خاموش كننده ها فشار سنجی قرار دارد كه یكی از علائم شناسایی وضعیت درون سیلندر می باشد . فشارسنج مذكور معمولاٌ به دو منظور به كار برده می شود :
1) فشار درون سیلندر را مشخص می نماید .
2) از آنجائی كه سیلندر فاقد شیر ایمنی است در صورتی كه فشار درون سیلندر خاموش كننده به هر دلیلی افزایش یابد و از حد معمول بیشتر گردد فشارسنج از هم پاشیده و فشار سیلندر تخلیه میگردد . 
معمولاٌ شیر خروجی این نوع خاموش كننده ها به صورت اهرمی است و جهت جلوگیری از تخلیه آن یك پین كه سر آن بصورت گرد است در زیر اهرم قرار می دهند كه اصطلاحاٌ به آن ضامن گفته می شود . جهت استفاده از این خاموش كننده ها می بایست ابتدا ضامن را بیرون كشیده ، سپس با قرار گرفتن در موقعیت مناسب نسبت به حریق ، با یك دست خاموش كننده را گرفته و با دست دیگر نازل را و سپس با فشار بر اهرم مربوطه محتویات خاموش كننده بر روی آتش ریخته شود .

آزمایش های متناوب جهت این نوع خاموش كننده 
جهت حصول اطمینان از عملكرد این نوع خاموش كننده هر ماه یكبار بازدید ظاهری از خاموش كننده انجام دهید .در بازدید ، از طریق فشارسنج فشار داخلی سیلندر را مشاهده كرده و از سالم بودن دستگاه از لحاظ ضربه دیدگی ، سالم بودن شیر و پلمپ و همچنین سالم بودن شیلنگ آن اطمینان حاصل نمائید . در صورت امكان سالی یك بار در حریق آموزشی از آن استفاده و مجدداٌ شارژ گردد . هر دو سال یكبار بدنه خاموش كننده باید با فشار معینی ( 24 بار / 300 الی PSI 350 ) تحت آزمایش هیدرواستاتیك قرار گرفته تا از سالم بودن آن اطمینان حاصل گردد .


خاموش كننده های آب و گاز 
این نوع خاموش كننده هم مانند خاموش كننده آب تحت فشار می باشد ، یعنی محتوی سیلندر     آب و یا محلول ضد یخ است و      آن خالی می باشد. به طور كلی در هر دو نوع خاموش كننده جهت جلوگیری از زنگ زدگی داخل سیلندر را با لایه ای نازك از پلاستیك یا ماده ضد زنگ می پوشانند . تفاوت این دو نوع خاموش كننده در نوع عامل فشار آنها می باشد . جهت تأمین فشار مورد نیاز در این نوع خاموش كننده از گاز CO2 تحت فشار در یك سیلندر كوچك به نام كارتریج استفاده می شود . خاموش كننده آب و گاز عموماٌ غیر قابل كنترل است ، به این معنی كه گاز ذخیره شده در كارتریج وقتی كه آزاد شد غیر قابل برگشت می باشد . مقدار تخلیه هر دو نوع خاموش كنده 95% در زمان شارژ كامل می باشد . باید توجه داشت نوعی از همین خاموش كننده وجود دارد كه نازل آن دوش مانند است و آب را به صورت مه به بیرون ارسال می كند . استاندارد انگلیسی قدرت پرتاب این نوع خاموش كننده را 4 متر تعیین نموده در صورتی كه قدرت پرتاب نوع مستقیم 7 متر می باشد .

آزمایش های مقرری خاموش كننده آب و گاز 
جهت اطمینان از عملكرد این نوع خاموش كننده هر ماه یك بار از خاموش كننده بازدید كنید ، بدین صورت كه با احتیاط درپوش را باز كرده و كارتریج را از سیلندر بیرون بیاورید ، سپس آن را وزن كرده ، در صورتی كه بیش از 10% از وزن گاز كه روی كارتریج نوشته شده است كم شده باشد بایستی مجدداٌ آن را شارژ نمود . پس از آن بدنه ، كفه ، میله ضربه ، سوزن ، واشر و راه خروج را كاملاٌ بازدید كنید .
 در صورت امكان سالی یك بار در یك حریق آزمایشی از خاموش كننده استفاده و مجدداٌ شارژ نمائید . 
سیلندر خاموش كننده بایستی هر 2 الی 5 سال یك بار با فشار معینی كه روی خاموش كننده حك شده است      ( 24 بار) آزمایش شود تا از سالم بودن آن اطمینان حاصل گردد .
كارتریج باید هر 5 سال یك بار با فشار معینی مورد آزمایش مقاومت بدنه قرار بگیرد .

 

                                                         خاموش كننده های پودری

پودر خاموش كننده 
عبارت است از مخلوطی از گرد بعضی مواد شیمیایی كه جهت خاموش كردن آتش بكار می رود . در گذشته نحوه استفاده از پودر خاموش كننده بدین صورت بوده است كه تعدادی قوطی یا ظروف به اشكال مختلف را از پودر پر كرده و در جاهای مناسب قرار می داده اند و با شروع آتش سوزی افراد مسئول درب قوطی ها را باز كرده و پودر آن را بر روی آتش می پاشیدند . با گذشت زمان برای پاشیدن پودر بر روی آتش دستگاههای خاموش كننده پودری طراحی و ساخته شد .

انواع پودرهای خاموش كننده
1- پودر شیمیایی كه برای اطفاء حریق غیر فلزات كلاس A و B و C بكار می رود.
2- پودر خشك كه برای اطفاء حریق فلزات كلاس D بكار می رود .

پودر شیمیایی
پودر شیمیایی خود به دو گروه تقسیم می شود :
الف) پودر شیمیایی معمولی كه پایه آن بی كربنات سدیم ، بی كربنات پتاسیم ، بی كربنات اوره پتاسیم و پتاسیم كلراید می باشد و برای اطفاء حریق كلاسهای B و C مناسب می باشد .
ب) پودر شیمیایی چند منظوره كه برای اطفاء حریق كلاسهای B و C مناسب می باشد و پایه آن فسفات آمونیوم می باشد .

پودر خشك 
پودر خشكی كه برای اطفاء آتش سوزیهای فلزات قابل اشتعال مانند سدیم ، منیزیم ، آلومینیوم و غیره مناسب می باشد خود بر چند نوع است :
1) نوع S – تركیبی است از كلرور سدیم ، كلرور پتاسیم و كلرور باریم كه پس از ریختن بر روی آتش یك پوسته ضخیم روی آتش ایجاد كرده و حریق را خاموش می كند .
2) نوع C – تركیبی است از گل خشك و گرافیت و كلرور سدیم و خون خشك شده حیوانات .
نوع دیگری از این نوع خاموش كننده وجود دارد كه پایه آن سدیم كلراید به اضافه ترموپلاستیك است .

عامل فشار در تخلیه خاموش كننده های پودری
به طور كلی دو روش جهت تخلیه خاموش كننده های پودری وجود دارد .
1) خاموش كننده های پودر و هوا                  2) خاموش كننده های پودر و گاز

خاموش كننده های پودر و هوا
  حجم سیلندر پودر و  دیگر آن هوای خشك یا نیتروژن م باشد و در زمان شارژ فشار آن 10 بار  ( PSI 150 )    می باشد . به دلیل اینكه پودر در داخل خاموش كننده به طور دائم تحت فشار می باشد احتمال كلوخه شدن در آن زیاد است . بنابراین هر از گاهی لازم است خاموش كننده را سر و ته نموده و مجدداٌ در جای خود بگذاریم . اغلب بر روی این خاموش كننده فشار سنج وجود دارد كه فشار درون سیلندر را نشان می دهد . این خاموش كننده از نوع قابل كنترل بوده و در وزن های مختلف از 5/0 كیلویی تا 14 كیلویی ( 1 تا 30 پوند ) وجود دارد . زمان تخلیه بستگی به وزن مواد محتوی دارد به طوری كه از 8 ثانیه تا 14 ثانیه م باشد و مقدار تخلیه آن در زمان شارژ حداقل 85% است . قدرت پرتاب این خاموش كننده 6 متر است و جهت آتش های كلاس های مختلف به كار می رود .
( خاموش كننده های پودری بالای 12 كیلو و یا از 25 پوند به بالا چرخدار می باشند )

آزمایش های مقرری جهت خاموش كننده های پودر و هوا 
هر ماه یك بار بازدید ظاهری از خاموش كننده به عمل آید و در این بازدید فشار درون سیلندر را از روی فشار سنج مشاهده و سپس بدنه و پلمپ را بازدید كنید . در صورت امكان سالی یك بار در حریق آموزشی از خاموش كننده استفاده شود . سپس واشرهای آن تعویض و اهرم آن روان شده ، مجدداٌ شارژ نمائید . در صورت محدودیت می توانید پودر خاموش كننده را آزمایش كند و در صورت اطمینان از سالم بودن پودر ، به وسیله دستگاه پودر را تخلیه و از فیلترهای مربوطه گذرانده و مجدداٌ شارژ نمائید .

خاموش كننده های پودر و گاز  
این نوع خاموش كننده ها خود به دو گروه تقسیم می شوند .
الف ) كارتریج داخل                        ب ) كارتریج بیرون
الف ) كارتریج داخل :
 عامل فشار در این نوع خاموش كننده ها گاز CO2 می باشد كه در داخل یك سیلندر كوچك قرار دارد كه این سیلندر زیر درپوش و در داخل سیلندر خاموش كننده قرار گرفته است ، در موقع استفاده با فشار اهرم راه خروج گاز از داخل كارتریج باز و گاز ، محتویات داخل سیلندر را تحت فشار قرار داده و به بیرون م راند .

ب ) كارتریج بیرون :
در این نوع محتوی گاز CO2 خارج از استوانه قرار گرفته و مجرای خروجی گاز كارتریج به بدنه خاموش كننده وصل می شود كه عملكرد آن هم ضربه ای هم فلكه ای هم اهرمی است . كارتریج هایی كه در خارج بدنه قرار می گیرند دارای سوپاپ عملكرد بوده و گاز كارتریج آز آن در صورت لزوم تخلیه می شود . در خاموش كننده های پودری كارتریج دار چنانچه به هر صورت گاز وارد سیلندر شد و مقدار كمی از پودر آن مصرف گردید نمی توان برای استفاده بعدی به آن اطمینان كرد . بنابراین باید گاز داخل سیلندر را تخلیه و سپس درپوش را باز كرده و كارتریج آن را تعویض كنید . جهت تخلیه گاز از درون سیلندر كافی است خاموش كننده را سر و ته نموده و اهرم آن را فشار دهید تا تمام گاز خارج گردد .  


طریقه كار با خاموش كننده پودر و گاز كارتریج بیرون
در نزدیكی محل آتش سوزی خاموش كننده را روی زمین گذاشته ، ضامن را آزاد كنید سپس لوله لاستیكی را از گیره خارج و آن را با دستگیره با هم نگه دارید بدون آنكه بدن یا سر و صورت خود را در مسیر سوپاپ ایمنی خاموش كننده قرار دهید شیر گاز را باز كنید . ( در نوع ضربه ای ضربه بزنید ) . سپس با یك دست نازل را و با دست دیگر خاموش كننده را گرفته و با فشار بر روی اهرم نازل ، پودر را بر روی آتش بپاشید .

طریقه كار كردن با خاموش كننده پودر و گاز كارتریج داخل 
در این نوع خاموش كننده كارتریج در داخل بدنه سیلندر و زیر درپوش قرار می گیرد . هنگامی كه ضامن را بیرون كشیدید اهرم را فشار دهید تا گاز از داخل كارتریج وارد بدنه سیلندر شود ، سپس با یك دست نازل را گرفته با دست دیگر اهرم را فشار دهید تا پودر روی آتش پاشیده شود .

آزمایش های مقرری خاموش كننده های پودر و گاز 
هر یك ماه یك بار درب سیلندر را باز نموده از كلوخه نشدن پودر مطمئن شوید . از باز بودن خروجی سیلندر همچنین سالم بودن لوله لاستیكی اطمینان حاصل كرده ، كارتریج را وزن نموده تا از شارژ بودن آن مطمئن شوید ، چنانچه بیش از 10% از وزن گاز درون آن كم شده باشد مجدداً شارژ كنید . در صورت امكان سالی یك بار در حریق آموزشی از خاموش كننده استفاده كنید و مجدداً شارژ نمائید .   ( هر كارتریج با 110 گرم یا 4 انس گاز CO2 پر شده است .)


                                                       خاموش كننده گازی CO2

 از گذشته دور تاكنون این گاز بعنوان یك گاز ضد حریق در دستگاههای ثابت اتوماتیك مورد استفاده قرار می گرفته است . گاز CO2 دارای خواص زیر می باشد .:
 گازی است غیر قابل اشتعال ، بدون بو ، خنثی ، غیر سمی باعث فساد نشده ، هادی جریان الكتریسیته نبوده ، وزن آن 5/1 برابر هوا می باشد و به همین خاطر در موقع اطفاء به نحوی سطح آتش را پوشانده و جانشین اكسیژن می شود و در نتیجه عمل اطفاء به نحو احسن انجام می شود . 
  حجم سیلندر خاموش كننده محتوی گاز CO2 است كه تحت فشاری در حدود 60-55 اتمسفر ( PSI 900-800 ) بصورت مایع درآمده و در سیلندر قرار گرفته است .   فضای خالی جهت انبساط گاز وجود دارد ، چون بدنه خاموش كننده می بایست فشار زیادی را متحمل شود بنابراین آن را یك تكه و بدون درز و جوش می سازند . اگر جنس آن فولاد باشد وزن كلی آن زیاد شده ولی در صورتی كه جنس آن از آلومینیوم باشد وزن آن نسبتاً كمتر خواهد بود . انواع دستی این خاموش كننده با ظرفیت های 1 تا 6 كیلوگرم ( 12-2 پوند ) ساخته می شود . در ظرفیت های بیشتر بصورت چرخ دار و یا دستگاه های ثابت اتوماتیك طراحی و مورد استفاده قرار می گیرد . به دلیل این كه گاز CO2 در محل مصرف هیچ اثری از خود به جای نمی گذارد بیشتر در محل های سر بسته و جهت اطفاء حرق های كلاس B و C وسایل الكتریكی و دستگاه های كامپیوتری و بطور كلی وسایل برقی مورد استفاده قرار می گیرد .
 این خاموش كننده ها معمولاً قابل كنترل هستند ، نازل خاموش كننده گاز CO2 به شكل قیفی یا شیپوری است و علت آن نیز این است كه از سرعت زیاد گاز به هنگام خروج جلوگیری كرده و به آن اجازه انبساط داده می شود و از ایجاد صدای زیاد نیز جلوگیری می كند . لازم به ذكر است كه یك پوند گاز CO2 مایع در صورت آزاد شدن 8 فوت مكعب گاز تولید می نماید ، این توسعه زیاد حجمی اثر شدید خنك كنندگی داشته بطوری كه برودتی برابر با 110- درجه فارنهایت ایجاد می نماید . اگر چه دی اكسید كربن سمی نیست ولی وقتی به میزان زیاد در فضای بسته مورد استفاده قرار گیرد میزان اكسیژن هوا را تقلیل داده و هر شخصی كه در محل مذكور حضور داشته باشد ، دچار كمبود اكسیژن شده در نتیجه ایجاد خفگی به وی دست خواهد داد . 
چنانچه به هر علتی فشار داخلی سیلندر افزایش یابد سوپاپ ایمنی كه درون آن یك دیسك پاره شونده وجود دارد ، عمل كرده و تمام گاز سیلندر تخلیه می گردد . مقاومت این دیسك در حدود 180 اتمسفر ( PSI 2700 ) می باشد ، به همین خاطر سیلندر خاموش كننده گاز CO2 نبایستی در زیر تابش مستقیم نور خورشید و یا در مجاورت دستگاههای حرارتی قرار گیرد . بدنه این نوع خاموش كننده باید قادر به تحمل فشاری معادل 450 اتمسفر ( PSI 7000 ) باشد .
 جهت كار با این نوع خاموش كننده ، ابتدا دستگیره را گرفته و پین را بیرون بكشید ، سپس اهرم را فشار دهید و گاز را بر روی حریق بریزید . بایستی مراقب بود كه اعضای بدن با شیپور تخلیه كننده تماس پیدا نكند زیرا این قسمت به دلیل برودت زیاد ممكن است باعث سوختگی در محل تماس گردد .
 مكانیزم شیر این خاموش كننده باید طوری باشد كه به سرعت باز و بسته گردد ، در غیر این صورت گاز تبدیل به یخ شده و راه خروج را مسدود می كند ، به همین دلیل از شیرهایی با مجرای خروجی بسیار كوچك در این دستگاه استفاده میگردد . مقدار تخلیه این خاموش كننده 95% است و حداكثر پرتاب آن 2 متر می باشد . زمان تخلیه این خاموش كننده بستگی به وزن گاز آن دارد و حداكثر 20 ثانیه م باشد .

آزمایش های مقرری 
هر شش ماه یكبار از سالم بودن دستگاه شامل زنگ زدگی ، ضربه خوردگی ، صدمه دیدگی نازل و لوله و سالم بودن شیر ، اطمینان حاصل كنیم . سپس خاموش كننده را وزن كرده در صورتی كه بیشتر از 10% از وزن گاز داخل سیلندر كم شده باشد بایستی مجدداً شارژ گردد . هر پنج سال یك بار بدنه خاموش كننده بایستی با فشاری برابر 3000 تا 3600 PSI (200 تا 250 بار) آزمایش گردد .

                                      خاموش كننده های هالوژنه ( B . C . F )

 گرچه مواد هالوژنه بعنوان ماده اطفاء حریق قابل قبول و شناخته شده می باشد و استفاده از این مواد به دلیل صدمه زدن به لایه ازن محدود و ممنوع شده است ولی احتمال دارد كه در بعضی از شركتها و مؤسسات هنوز از این خاموش كننده ها استفاده گردد .
 بمنظور ساخت مواد اطفائیه در این خاموش كننده ها از دو ماده به نامهای متان CH4 و اتان C2H6 بعنوان مواد پایه استفاده می شود كه البته مواد هالوژنه جایگزید هیدروژن این تركیبات می شود و مواد بدست آمده قابلیت اشتعال نداشته و حدوداً 4 الی 5 برابر از هوا سنگین تر هستند و به سرعت روی حریق را پوشانده و مانع از رسیدن اكسیژن به حریق می شود و از طرفی در واكنش های زنجیره ای سوختی دخالت كرده و در نتیجه عمل اطفاء صورت می گیرد . این مواد تا زمانیكه در داخل سیلندر یا ظروف سر بسته هستند بصورت مایع و در محیط به صورت گاز می باشند . 
این خاموش كننده ها را می توان در اكثر حریق ها استفاده نمود ، بخصوص در حریق های دستگاه های برقی و همچنین دستگاه های ظریف الكتریكی از این خاموش كننده جهت آتش سوزی هائی كه در یك سطح باشند مانند جامدات و مایعات قابل اشتعال می توان استفاده نمود .


عامل فشار در این خاموش كننده ها از سه طریق بدست می آید
1) فشار هوا یا ازت
2) فشار گاز داخل كارتریج
3) فشار درونی خود ماده

انواع خاموش كننده های هالوژنه
1) نوع سقفی كه به صورت اتوماتیك عمل می كند .
2) نوع بولینگی یا شیشه ای كه با پرتاب بر روی حریق عمل اطفاء را انجام می دهد .
3) به شكل استوانه ای


نوع سقفی 
این خاموش كننده ها در ظرفیت های 3-9-12 كیلویی ساخته شده و بطور اتوماتیك عمل می كند . این نوع خاموش كننده را معمولاً در محل های مناسب به سقف نصب می كنند . راه خروج مایع با شیشه كوچكی محتوی مواد شیمیایی بسته می شود كه از یك طرف مجرای خروج و از طرف دیگر به پائین كننده متصل می شود و راه خروج مایع را كاملاً مسدود می سازد .
 وقتی در محلی آتش سوزی رخ دهد حرارت ناشی از حریق به شیشه محتوی مواد شیمیایی كه نوعی الكل است رسیده و ماده داخل شیشه منبسط شده و در نتیجه شكسته و راه خروج مایع هالون باز و مایع مذكور بیرون پاشیده می شود و با دریافت حرارت به صورت بخار درآمده و روی حریق را می پوشاند و باعث خفه شدن حریق می گردد .
شیشه مواد شیمیایی در رنگ های متفاوت وجود دارد كه هر كدام از رنگ ها در درجه حرارت بخصوصی باعث شكسته شدن خود شیشه می شوند . بنابراین با توجه به نیاز می توان نوع لازم را انتخاب و استفاده نمود .
نوع بولینگی 
در این دستگاه ها ماده هالوژنه در شیشه هایی به شكل بولینگ قرار داده شده كه ظرفیت آن حدود 1200 گرم ماده هالوژنه می باشد . در صورت آتش سوزی آن را به میان آتش پرتاب می كنند كه در اثر شكستن بطری مواد هالوژنه تبدیل به گاز شده و عمل اطفاء انجام میگردد .

نوع استوانه ای 
این نوع خاموش كننده را هم می توان به صورت دستی و هم بصورت اتوماتیك مورد استفاده قرار داد . اگر در محلی كه خاموش كننده فوق به دیوار نصب است آتش سوزی به وجود آید در صورتی كه كسی در محل نباشد یا متوجه نگردد و همچنین حرارت به حباب شیشه ای محتوی ماده شیمیایی برسد شیشه مذكور شكسته و راه خروج مایع هالون باز می شود .

                                                     خاموش كننده های مواد كف

 كف مورد مصرف برای اطفاء حریق مایعی است كه به صورت پرتاب به روی مواد در حال اشتعال به سرعت روی آتش را پوشانده و مانع از برخاستن گاز قابل اشتعال از روی مواد میگردد و با پوشاندن سطح ماده در حال اشتعال از رسیدن اكسیژن هوا به آتش جلوگیری به عمل می آورد . وزن مخصوص آن كمتر از وزن مخصوص مایعات قابل اشتعال است لذا در سطح آن شناور گشته و پائین نمی رود . این نوع خاموش كننده ها به علل اشكالاتی كه داشته اند در سالهای اخیر از رده مصرف خارج گردیده اند . ( قدرت پرتاب خاموش كننده های كف حدود 5 متر است و نسبت تركیب آن با آب 1 به 8 است یعنی به ازای هر 8 لیتر آب 1 لیتر فوم اضافه می كنند و ظرفیت این نوع خاموش كننده ها معمولاً 9 لیتری می باشد . )

                                                شناسائی نوع خاموش كننده ها

 كارخانه های زیادی در كشورهای مختلف در طرح و ساخت دستگاه های خاموش كننده فعالیت می كنند و هر كارخانه بنا به سلیقه شخصی ، آن را طراحی و اجراء‌ می نمایند . این تنوع و گوناگونی در تولیدات شناخت و گاهی كاربرد آنها را مشكل می سازد . با توجه به نمونه های ارائه شده در این جزوه و این كه امكان تك تك تمام تولیدات و ساخته ها امكان پذیر نمی باشد ، بعضی از علائم و مشخصاتی كه به وسیله سازندگان  ارائه می شود یا روشهای دیگر كه در این امر می تواند مفید واقع گردد در ذیل آمده است :


الف ) استاندارد
 مؤسسه استاندارد معمولاً سازنده را ملزم به نوشتن اطلاعات لازم روی بدنه می نماید ، به همین دلیل روی بدنه خاموش كننده ها ، اطلاعاتی از قبیل نوع مواد اطفائی ، ظرفیت ، موارد استفاده و طرز كار با آن را بر روی برچسب نوشته و یا به صورت نقاشی كشیده شده بر روی خاموش كننده نصب می كنند .


ب) حروف
 شاید امكان خواندن نوشته های خارجی برای همه استفاده كنندگان وجود نداشته باشد ، بنابراین از بعضی حروف كه نماینده یك گروه از مواد قابل اشتعال می باشد استفاده و از خاموش كننده مذكور می توان برای اطفاء حریق آنها استفاده كرد .

حرف A
این حرف معمولاً روی بدنه خاموش كننده ای كه برای حریق جامدات مانند چوب ، كاغذ ، پارچه و مقوا مناسب است نوشته می شود .

حروف A.B
 این حروف معمولاً روی بدنه خاموش كننده ای كه برای حریق جامدات معمولی مانند موارد بالا و مایعاتی از قبیل نفت و بنزین و . . . مناسب است نوشته می شود .

حروف A .B.C
 این حروف معمولاً روی بدنه خاموش كننده ای كه پودر آن مناسب برای سه گروه آتش سوزی جامدات و مایعات كه ذكر شد به اضافه وسایل الكتریكی است استفاده می شود .


حروف B.C
 این حروف معمولاً روی بدنه خاموش كننده ای كه برای آتش سوزی مایعات و وسایل الكتریكی مناسب است نوشته می شود .

ج) شناسایی از روی قطعات دستگاه
1) خاموش كننده گاز CO2 دارای بدنه ای یك تكه ، بدون درز و نازلی قیفی شكل است .
2) خاموش كننده محتوی آب دارای نازلی با قطر كم است .
3) خاموش كننده محتوی كف مكانیكی دارای نازلی با سوراخ های هواكش است .
4) خاموش كننده محتوی پودر دارای نازلی معمولی می باشند .

د) شناسایی نوع خاموش كننده از طریق رنگ بدنه سیلندر
1) خاموش كننده محتوی آب به رنگ قرمز
2) خاموش كننده محتوی پودر به رنگ آبی
3) خاموش كننده محتوی گاز CO2 به رنگ مشكی
4) خاموش كننده محتوی هالوژنه به رنگ سبز
5) خاموش كننده محتوی كف به رنگ زرد یا كرم رنگ


نوع خاموش كننده    جامدات    مایعات قابل اشتعال     گازهای قابل اشتعال     وسایل برقی    فلزات قابل اشتعال
آب                              ++                     -                                 -                             -                           -
كف                              +                    + +                               -                             -                           -
پودر شیمیایی              +                    + +                         +                            +                          -
پودر خشك                    -                      +                                +                            +                          -
CO2                             -                      +                                +                          + +                         -
مواد هالوژنه                  -                      +                                +                            +                           -

تعیین مكان مناسب جهت نصب خاموش كننده
1) حداكثر در ارتفاع5/1 متری از سطح زمین نصب گردد . چنانچه وزن خاموش كننده بیشتر از 18 كیلوگرم باشد حداكثر در ارتفاع 1 متری سطح زمین نصب گردد .
2) در نزدیكی ورودی و خروجی ها قرار گیرد .
3) مسیر جهت دسترسی ، كوتاه و خالی از وسایل دست و پاگیر و مزاحم باشد .
4) در مكانی نصب گردد كه امكان صدمات فیزیكی به آن را به حداقل برساند .
5) سیلندر در فضای باز و در مقابل تابش مستقیم نور خورشید یا برف و باران قرار نگیرد .
6) باید دقت داشت كه خاموش كننده در فاصله ای دورتر از مواد مخاطره آمیز نصب شود .
7) وقتی كه خاموش كننده بر روی دیوار نصب می شود باید از بستهای مخصوص استفاده شود .
8) توزیع یكنواخت صورت پذیرد .

 


نوشته شده در : 1388/10/9  توسط : احمدرضا نویدخواه.    نظرات() .

moslem salehi
1396/06/20 11:04
سلام من اتش نشان هستملطفا هر چه میتوانید اطلاعات به مردم بدین تشکر
leighannhemsley.jimdo.com
1396/05/28 12:29
That is really attention-grabbing, You are an overly skilled blogger.
I've joined your rss feed and look ahead to in the hunt for more of your wonderful post.

Additionally, I have shared your web site in my social networks
pennikorba.hatenablog.com
1396/05/14 09:03
Howdy! I could have sworn I've visited your blog before but after going
through a few of the articles I realized it's new to me.
Nonetheless, I'm definitely delighted I found it and I'll be bookmarking it and checking back often!
Charolette
1396/05/9 22:46
You are so cool! I do not suppose I've truly read something like this before.
So good to discover another person with some unique thoughts on this subject.
Seriously.. many thanks for starting this up.
This site is something that is needed on the web, someone with a little
originality!
مرتضی
1396/04/22 23:07
سلام
اگر از پودر bc به داخل گلو بره چه خطراتی داره
home std test
1396/04/2 16:49
بسیار ریشه از خود نوشتن در حالی
که صدایی دلنشین در آغاز آیا واقعا نشستن بسیار خوب با من پس
از برخی از زمان. جایی درون جملات شما در واقع قادر
به من مؤمن متاسفانه تنها برای کوتاه در حالی که.
من هنوز کردم مشکل خود را با جهش در
مفروضات و یک خواهد را سادگی به
کمک پر کسانی که شکاف. اگر شما که می توانید انجام من را قطعا بود مجذوب.
Allen
1396/02/25 16:13
I visit daily a few web pages and sites to read articles or reviews,
except this webpage offers feature based posts.
Tiffany
1396/02/25 09:53
Good answer back in return of this difficulty with solid arguments and
describing the whole thing about that.
Augustina
1396/02/25 07:44
I'm no longer certain the place you are getting your info, but great topic.

I must spend a while learning more or figuring out more.
Thanks for excellent information I used to be in search of this info for my mission.
Kristie
1396/02/25 04:09
Good post. I learn something totally new and challenging on sites I stumbleupon everyday.
It will always be interesting to read content from other writers and practice something from their websites.
Dwight
1396/02/25 04:08
Hi there, I enjoy reading through your article post.
I wanted to write a little comment to support you.
Darrin
1396/02/25 02:48
Hurrah! Finally I got a website from where I be capable of
genuinely take helpful data regarding my study and knowledge.
Rozella
1396/02/24 22:33
Excellent beat ! I wish to apprentice whilst you
amend your web site, how could i subscribe for a blog web site?
The account helped me a applicable deal. I were tiny bit acquainted
of this your broadcast offered vibrant clear concept
manicure
1396/01/20 19:39
What a data of un-ambiguity and preserveness of valuable knowledge concerning unpredicted emotions.
nobody
1395/12/22 08:06
با سلام
دوستان یک نکته ای که در مورد کپسول های آتش نشانی وجود داره و معمولا کسی به اون دقت نمی کنه زنگ زدگی اون از داخلشه که حتما باید کپسول ها رو بازدید بدنه کنند و داخل کپسول باید خالی از پودر باشه و کاملا تمیز باشه تا بشه توشو دید
لیلا
1395/12/10 11:29
ممنون از مطلب جالبتون
ابراهیم
1395/11/29 09:46
سلام .بسیار عالی بود .لطفا علم آتش نشانی رو بروز اعلا کنید
نازنین
1395/11/26 18:13
مرسیـــــــــــــــــ عالیــــــــــــــــ بــــــــود
محسن زندوکیلی
1395/11/6 12:09
گفتنی زیاد است و گوش دادن زیاد تر اما عمل کردن از روی درست فکر کردن لازمه کار موفق است
بدانیم چه می کنیم
حسین
1395/09/24 10:54
بنزین را میشه با کپسول co2 آتش نشانی خاموش کرد؟
حسین
1395/09/24 10:50
سلام
می خواستم بدونم گازهای بی اثر مثل co2 چگونه آتش را خاموش می کنن در واقع مکانیزم اثر اون را می خواستم بدونم
سوال دومم این بود که آیا میشه از کپسول آتش نشانی برای گاز دار کردن نوشیدنی ها استفاده کرد ؟
ممنون
sety
1395/09/23 20:49
سلام
خاموش کننده ی آتشی که معلولش جریان برق بوده اسمش چیه؟!
رضا
1395/09/11 15:48
سلام liqud fire چیست؟
محمو د
1395/09/6 04:38
سلام دوستان میخواستم ببینم موادداخل کپسول بیوورسال ازچه نوع کفی هست
زهرا نجار
1395/08/11 08:28
سلام. من دبیر پژوهشی مدرسه هستم. پروژه انتخابی یکی آز گروه ها ساخت بمب آتش نشان است. من چگونه می توانم بدون اینکه این پروژه برای بچه ها بی خطر باشد و با مواد راحت و در دسترس انجام شود آنها را راهنمایی کنم?
roya
1395/08/9 10:26
سلام برای اتشسوزی بنزین و نفت چ نوع خاموش کننده مناسب تر است.
hhhh
1395/07/22 15:07
چرا نباید با اب پمپ بنزین اتش گرفته را خاموش کرد9739
fati
1395/07/22 15:05
اگر پمپ بنزین اتش بگیرد چرا نباید با اب ان را خاموش کرد
صادق
1395/07/3 11:14
من شرکت گاز دارم و میخواهم اگه امکان داره کپسولهای خاموش کننده پودر رو خودم در محل کار شارژ کنم .اگه امکان داره توضیح بدید.
غلامرضا خوش بین
1395/06/14 09:46
پاور پویت در خصوص آموزش اطفاء و نوع سیلندرها عالی بود
 
لبخندناراحتچشمک
نیشخندبغلسوال
قلبخجالتزبان
ماچتعجبعصبانی
عینکشیطانگریه
خندهقهقههخداحافظ
سبزقهرهورا
دستگلتفکر
نمایش نظرات 1 تا 30